Hakpare Palam Festival, Tehrathum hosted by Phaktanglung Sayang

Comments

Post a Comment

Popular posts from this blog

याक्थुङ लिम्बु प्रदर्शन कला ‘या? ला:ङ्’ !

Image
- प्राज्ञ अमर तुम्याहाङ येहाङ लाओती  कार्यपत्रको सार  याक्थुङ लिम्बु जाति आफ्नो मौलिक भाषा, संस्कृति, कला, जीवनदर्शन, जीवन बाँच्ने पृथक पद्धति भएको जाति हो । यस जातिमा मौलिक लोक नाच, भाका र गायकी पनि युगौँदेखि प्रयोग भइआएका छन् । यिनको प्राचीनता याक्थुङहरूको शास्त्र मुन्धुम, कृषियुग, सिकारी युगआदिसँग जोडिने गरेको पाइन्छ । यस्तै धेरै लोक नाच परम्परामध्ये धान नाच र त्यससँग जोडिएको पालाम बारेमा यस पत्रमा चर्चा गरिएको छ । प्रदर्शन कला धान नाच र त्यससँग सम्बन्धित गायन पालामको आफ्नै प्रकारको प्राकृतिक वृत्त रहेको छ । यहाँ  धान नाचको उद्भव, विकास, धान नाचका प्रकार, पालाम (सङ्क्षिप्त वर्णन) र धान नाचको अवस्था र उपादेयताबारेमा चर्चा गरिएको छ । शब्दकुञ्जी कि?लिक्क्या, कुसरक्पा, के़ङ्जोली, ख्याली, ताम्राङ्ग्या, पालाम्, या? ला:क्, या? ला:ङ्, सिर्धाप्प्या ।   विषय प्रवेश याक्थुङ लिम्बु जातिमा कृषिसँग सम्बन्धित प्रदर्शनकारी कलाहरू ‘ताम्अ:क्मा ला:ङ्’ (मकै गोड्दा नाचिने नाच), या? ला:ङ् (धान नाच), फुङ्सोक (गुरुपूजा) मा प्रदर्शन गरिने धानको बिउ राख्ने, रोप्ने, गोड्ने, थन्कयाउने, ...
Read more

याक्थुङ स्थाननाम, मुन्धुम र लोकविश्वासमा मुक्कुम्लुङ्मा !

Image
मारोहाङ खवाहाङ लिम्बु, पिएचडी डी.बी. आङ्बुङ प्राज्ञ अमर तुम्याहाङ परिचय याक्थुङ् लाजे लिम्बुवानका मूलवासी अर्थात् आदिवासी जनता लिम्बू (याक्थुङ) राष्ट्रको आफ्नै मौलिक मुन्धुम, भाषा, संस्कृति, इतिहास र जीवनदर्शन छ । उनीहरूको आदिभूमि वा थातथलोलाई सबैभन्दा पहिले फाँढफुँड र खनजोत गरी चर्ची ल्याएका हुन् । यो भूमिको विभिन्न स्थान डाँडाकाँडा, पहाड पर्वत, हिमाल, भञ्ज्याङ्, लेकबेँसी र खोलानाला लगायतका स्थानलाई उनीहरूले नै सबभन्दा पहिले आफ्नै मातृभाषामा स्थाननाम दिएका हुन् । यसरी कुनै पनि स्थानको नाम दिने यो परम्परालाई उनीहरूले कुनै अर्थ र उपादेयता विना हावाकै तालमा सुरुवात गरेका होइनन् । यसमा उनीहरूको आफ्नै मौलिक भाषा, मुन्धुम परम्परा, लोकविश्वास र ती स्थानप्रतिको बुझाइ तथा अन्तरक्रियालाई प्रतिबिम्बित गर्न ती नामहरू दिँदै राख्दै आए र त्यसैको निरन्तरतामा मान्दै पुज्दै पनि आएका हुन् । स्थाननाम राख्ने र त्यसलाई निरन्तरता दिने तथा त्यसमा केही व्रmमभङ्गता आउने वा विभिन्न कारणले हस्तक्षेप एवम् औपनिवेशीकरण भई प्रतिस्थापन, विलयीकरण अर्थात् अर्को भाषामा उल्था हुने चलनले विभिन्न मौलिक नामहरू परिवर्तन भइरह...
Read more

याक्थुङ लिम्बू जातिका संस्कारहरू

Image
  - अमर तुम्याहाङ हामी दैनिक जीवनमा नुहाउने, खानपान गर्ने, लुगा लगाउने, पढ्ने, पूजापाठ गर्ने आदि नियमित कामहरू गर्दछौँ । यसका साथै विशेष अवसरहरूमा विशेष खालका विधिहरू पनि हामी सम्पादन गर्दछौँ जस्तै न्वारन, पास्नी आदि । जन्मदेखि मृत्युसम्म गरिने यस्ता विविध विधि विधानहरू नै संस्कारहरू हुन् । संस्कारहरू जाति, समुदाय वा धर्म सम्प्रदायअनुसार फरकफरक हुन्छन् । याक्थुङ  लिम्बू  जातिको पनि आफ्नै मौलिक संस्कार छन् । नेपालको सर्न्दर्भमा लिम्बू जाति पूर्वी नेपालका आदिवासी हुन् । उनीहरूको आफ्नै धर्मर्-दर्शन छ । उनीहरूको धर्म - दर्शनको मूल आधार मुन्धुम् हो । त्यहीँ दर्शनमा आधारित उनीहरूको संस्कार छ । हुन त दर्शनले मात्रै संस्कार निर्देशित गर्ने होइन कतिपय अवस्थामा संस्कारले दर्शन निर्माणमा पनि भूमिका खेल्न सक्छ । यो दोहोरो अवस्था याक्थुङ लिम्बू जातिको धर्मर्-दर्शन र संस्कारमा के कति छ त्यो त अर्को खोजी कै विषय भयो । संस्कार निर्मणमा राज्य शासनले पनि महत्वपूर्ण भूमिका खेल्छ । यही अवस्था याक्थुङ लिम्बू जातिमा पनि अनुभूत गर्न सकिन्छ । लिम्वू जातिको इतिहासलाई अध्ययन गर्दा ये़त्हाङ (आ...
Read more